Bir yanda kayalara oyulmuş yerleşimler, diğer yanda çam ormanlarının arasından uzanan antik yollar… Afyonkarahisar, Eskişehir ve Kütahya arasında geniş bir alana yayılan Frig Vadisi; Friglerden Roma ve Bizans dönemlerine uzanan izleri, kaya anıtları ve doğal oluşumlarıyla Türkiye’nin dikkat çekici kültür rotalarından biri. Üstelik burası tek bir vadi ya da ören yerinden oluşmuyor, keşfedilecek duraklar farklı illere ve köylere dağılıyor.
Bu rota üzerinde Ayazini’nin kaya evlerinde dolaşabilir, Göynüş Vadisi’ndeki anıtları görebilir, Yazılıkaya’da Midas Anıtı’yla karşılaşabilir ya da Frig Yolu’nun antik patikalarında yürüyebilirsin. Rotanı oluşturmadan önce hangi bölgeden başlayacağını ve ne kadar zaman ayıracağını belirlemen için öneriler ve ucuz uçak biletin de bizden.
Frig Vadisi Nerede?
Frig Vadisi; Afyonkarahisar, Eskişehir ve Kütahya arasında uzanan dağlık Frigya bölgesinde yer alıyor. Afyonkarahisar’da İhsaniye, Ayazini ve Döğer; Eskişehir’de Han ve Seyitgazi; Kütahya’da ise Sabuncupınar ve Ovacık çevresi vadinin öne çıkan bölümlerini oluşturuyor.
Friglerin siyasi merkezi Gordion ise günümüzde Ankara’nın Polatlı ilçesi sınırlarında bulunurken önemli dini merkezlerinden Yazılıkaya-Midas Kenti ise Eskişehir’in Han ilçesinde yer alıyor. Friglerin ardından Roma ve Bizans dönemlerinde de kullanılan bölge; kaya mezarlarından tapınak cephelerine, kiliselerden yerleşim alanlarına uzanan farklı dönemlerin izlerini taşıyor.
Frig Vadisi ile Frig Yolu Aynı Yer mi?
Frig Vadisi, tarihi ve coğrafi bir bölgeyi; Frig Yolu ise bu coğrafyadaki antik yolları ve yerleşimleri birbirine bağlayan yürüyüş ve bisiklet rotasını ifade ediyor. Frig Yolu, vadi sınırlarının dışına çıkarak Ankara’daki Gordion’a kadar uzanıyor.
Frig Vadisi’ne Nasıl Gidilir?
Frig Vadisi üç şehre yayıldığı için ulaşım planın, görmek istediğin bölüme göre değişebilir. Friglerin siyasi merkezi Gordion’un Polatlı’da bulunması sayesinde keşfine Frig Yolu’nun başlangıç noktalarından birinden başlayabilirsin. Ucuz Ankara uçak bileti seçeneklerine göz atabilir, Esenboğa Havalimanı’nda araç kiralayabilirsin.
Ankara Uçak Bileti Ara
Frig Vadisi’nde Gezilecek Yerler
Frig Vadisi’ndeki duraklar Afyonkarahisar, Eskişehir ve Kütahya’ya dağılıyor. Bu nedenle hepsini tek güne sığdırmaya çalışmak yerine görmek istediğin yerlere göre bir bölge seçmek daha iyi bir fikir. Kaya yerleşimleri ve anıtların yoğunlaştığı Afyonkarahisar ilk kez gelenlere, Yazılıkaya çevresi tarih meraklılarına, Kütahya bölümü ise daha sakin bir doğa yürüyüşü arayanlara hitap ediyor.
Afyonkarahisar Frig Vadisi: Ayazini, Göynüş Vadisi ve Emre Gölü
Afyonkarahisar etabının en bilinen duraklarından Ayazini, kayalara oyulmuş evleri, mezar odaları ve kiliseleriyle farklı dönemlerin izlerini bir arada taşıyor. Köy girişindeki Ayazini Kilisesi, kaya yüzeyine oyulmuş dış cephesiyle bölgedeki diğer yapılardan ayrılıyor. Yakınındaki Avdalaz Kalesi’nde ise kayalara açılmış odaları, geçitleri ve depolama alanlarını görebilirsin.
Ayazini’nin ardından rotanı Göynüş Vadisi’ne çevirebilirsin. Köhnüş Vadisi adıyla da bilinen bölgede birbirine yakın konumlanan Aslantaş, Yılantaş ve Maltaş anıtları bulunuyor. Aslan kabartmalarıyla dikkat çeken Aslantaş bir kaya mezarı, büyük bölümü yıkılmış Yılantaş ise aynı alandaki bir diğer mezar anıtı. Toprağın altında kalan bölümüyle Maltaş da Friglerin dini mimarisine ilişkin izler sunuyor.
Döğer çevresindeki Aslankaya ve Kapıkaya anıtlarında Ana Tanrıça Kibele kültünün izlerini görebilir, günün sonunda Emre Gölü kıyısında mola verebilirsin. Vaktin kalırsa doğal kaya oluşumlarıyla öne çıkan Seydiler peri bacalarını da rotana ekleyebilirsin.
Eskişehir Frig Vadisi: Yazılıkaya-Midas Kenti ve Kümbet Vadisi
Eskişehir bölümünün merkezinde, Friglerin önemli dini yerleşimlerinden Yazılıkaya-Midas Kenti bulunuyor. Kentin en görkemli yapısı olan Midas Anıtı, adının düşündürdüğünün aksine bir mezar değil. Ana Tanrıça Kibele’ye adandığı düşünülen anıt, kayaya işlenmiş geometrik motifleri ve büyük nişiyle bir açık hava tapınağının cephesini temsil ediyor.
Yazılıkaya platosunda Bitmemiş Anıt’ı, kaya sunaklarını, sarnıçları ve çok sayıda odadan oluşan Kırkgöz Kayalıklarını da görebilirsin. Ardından Kümbet Vadisi’ne geçerek aslan kabartmaları nedeniyle Aslanlı Mabet olarak da bilinen Solon’un Mezarı’nı inceleyebilirsin. Kayaya oyulmuş sütunlu cephesiyle Gerdekkaya Mezar Anıtı’nı da mutlaka görmeni öneririz.
Kütahya Frig Vadisi: Antik Yollar ve Sakin Köyler
Frig Vadisi’nin Kütahya bölümü, diğer iki etaba göre daha sakin ve doğayla iç içe bir keşif sunuyor. Sabuncupınar’dan başlayarak Fındık, İnli, İncik ve Ovacık çevresindeki kaya yerleşimlerini ve antik yolları takip edebilirsin.
Bölgede Friglerin ardından Roma ve Bizans dönemlerinde de kullanılan mağaralar, kaya mezarları, şapeller ve savunma yapıları bulunuyor. Deliktaş ve Penteser kaleleri ile çam ormanları arasında uzanan Zahran Vadisi, Kütahya etabını yürüyerek keşfetmek isteyenlerin öne çıkan durakları arasında yer alıyor.
Frig Yolu Rotaları
Frig Yolu’nun üç ana kolunu baştan sona yürüyebilir veya zamanına göre belirli etaplarını seçebilirsin.
Rota 1: Seydilerden Yazılıkaya’ya
Yaklaşık 140 kilometrelik parkur; Ayazini, Göynüş Vadisi ve Döğer çevresinden geçerek Yazılıkaya-Midas Kenti’ne ulaşıyor. Kaya mezarları, açık hava tapınakları ve peri bacaları arasında trekking yapabilir; daha kısa bir gezi için Ayazini veya Göynüş Vadisi çevresindeki etaplardan birini seçebilirsin.
Rota 2: Yenice Çiftliği’nden Yazılıkaya’ya
Kütahya’daki Yenice Çiftliği’nden başlayan yaklaşık 147 kilometrelik parkur, köyleri ve çam ormanlarını antik yollar üzerinden birbirine bağlıyor. Zahran Vadisi’nden geçen bölümlerde doğa yürüyüşü yapabilir, bisiklete uygun kısımlarda pedal çevirebilirsin. Daha sakin bir hatta ilerleyen güzergahı birkaç günlük yürüyüş ve kamp planları için de değerlendirebilirsin.
Rota 3: Gordion’dan Yazılıkaya’ya
Yaklaşık 219 kilometreyle Frig Yolu’nun en uzun kolu olan parkur, Gordion’dan başlayıp Pessinus Antik Kenti üzerinden Yazılıkaya-Midas Kenti’ne uzanıyor. Bu rotayı çok günlük trekking veya bisiklet rotası olarak takip edebilir, daha kısa bir plan için Gordion ve Pessinus çevresindeki etapları tercih edebilirsin.
Bu öneri ile yazımızın sonuna geliyoruz, ancak okumaya devam etmek istiyorsan “Türkiye’deki Tarihi Hiking Rotaları” başlıklı yazımıza geçebilirsin.
